انواع آرایه های ادبی

واج آرایی (نغمه حروف)

به تکرار یک واج صامت یا مصوت در یک بیت یا عبارت گفته میشود به گونهای که طنین آن در گوش بر جای بماند و باعث پیدایش موسیقی آوایی در آن بخش از سخن شود:

رشته تسبیح اگر بگسست معذورم بدار دستم اندر ساعد ساقی سیمین ساق بود

قیامت قامت و قامت قیامت قیامت می كند این قد و قامت

خیزید و خز آرید كه هنگام خزان است باد خنك از جانب خوارزم وزان است

سجع

سجع در لغت به معنای آواز کبوتر است. در ادبیات هر گاه واژههای پایانی دو قرینه کلام در واج یا واج های آخر مشترک باشند آرایه سجع پدید میآید و آن دو جمله را مسجع میخوانند. معمولا هر قرینه از یک جمله تشکیل میشود. اما گاهی نیز یک قرینه از دو یا چند جمله کوتاه پدید آمده است. همچنین در اغلب نمونههای نثر مسجع واژههای پایانی دو جمله در بیش از یک حرف مشترکند و در واقع هم قافیه میباشند.

در گلستان سعدی نمونههای فراوانی از ارایه سجع به وضوح دیده میشود.

مثال هر نفسی که فرو میرود ممد حیات است و چون بر میآید مفرح ذات

(سجع در بین حیات و ذات است)

آرایه های ادبی مبحث تشبیه...